ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
[ Home ]

[Home]

 Στη συνέχεια εκτίθενται τα περιβαλλοντικά προβλήματα του Θριασίου Πεδίου.

 ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ

Σύμφωνα με τεχνική έκθεση του ΠΕΡΠΑ (1989) το Θριάσιο Πεδίο παρουσιάζει τις μεγαλύτερες τιμές (α) βιομηχανικής συγκέντρωσης , (β) κατανάλωσης καυσίμου , και (γ) ρύπανσης που οφείλεται στην παραγωγική διαδικασία. Στην ίδια έκθεση αναφέρεται ότι : (α) από τις 80 βιομηχανίες της Αττικής με κατανάλωση καυσίμου πάνω από 1000 τόνους μαζούτ το χρόνο , οι 20 βρίσκονται στο Θ.Π. και η κατανάλωση είναι το 52,3 % του συνόλου στην Αττική (συγκεκριμένα στο Θ.Π. η κατανάλωση μαζούτ είναι 376.350 τόνοι ετησίως και σε όλη την Αττική 719.080 τόνοι) και (β) στο Θριάσιο Πεδίο λειτουργούν 46 βιομηχανίες, που ρυπαίνουν με την παραγωγική τους διαδικασία (από το σύνολο των 670 μονάδων) .

 Στα πλαίσια του 5/ετούς προγράμματος 1986/90 προβλεπόταν μείωση των εκπεμπόμενων ρύπων από τη βιομηχανία στο Θριάσιο Πεδίο και στο Λεκανοπέδιο της Αθήνας. Οι στόχοι αυτοί για μείωση των εκπεμπόμενων ρύπων στο Θριάσιο δεν πραγματοποιήθηκαν εξαιτίας των επεκτάσεων των διυλιστηρίων και μάλιστα αυξήθηκαν οι εκπομπές των φωτοχημικών ρύπων (οξειδίων του αζώτου και υδρογονανθράκων).

Στη δεκαετία 1980/90 σημειώθηκε ποιοτική μεταβολή στην ατμοσφαιρική ρύπανση του Θριασίου. Μειώθηκαν οι εκπομπές αιωρουμένων σωματιδίων βιομηχανικής προέλευσης και αυξήθηκαν οι εκπομπές των φωτοχημικών ρύπων. Η μεταβολή οφείλεται :

 Στη συνέχεια περιγράφεται η εξέλιξη της ατμοσφαιρικής ρύπανσης του Θριασίου Πεδίου , σύμφωνα με τις μετρήσεις μας από το 1986 μέχρι σήμερα.

Όσον αφορά το όζον (O₃) σημειώθηκε αύξηση των επιπέδων του μέχρι το 1990 με εμφάνιση πολλών υπερβάσεων των ορίων της Π.Ο.Υ. και του ΠΕΡΠΑ και από το 1991 και μετά μείωση (με εξαίρεση το 1993) χωρίς να λείπουν όμως οι υπερβάσεις. Από το 1995 παρατηρήθηκε πάλι μια αυξητική πορεία μέχρι το 1999. Από το 2000 παρουσιάζεται μείωση, χωρίς να λείπουν όμως οι υπερβάσεις ορίων. Τονίζεται η σοβαρότητα της κατάστασης όσον αφορά  το όζον  για όλο το Θριάσιο Πεδίο, διότι οι παρατηρούμενες συγκεντρώσεις εγκυμονούν κινδύνους και για τους ανθρώπους αλλά και για τη βλάστηση της περιοχής.

Οι συγκεντρώσεις των αιωρουμένων σωματιδίων στην περιοχή Ελευσίνας (Δ.Ε.) (έχοντας μειωθεί σε σχέση με τη δεκαετία 1975-85) παρουσιάζουν σταθερότητα , εξακολουθώντας όμως να βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα, ενώ στην περιοχή Παραλίας Ασπροπύργου (Π.Α.) παρουσιάζουν “εκρηκτική” αύξηση. Το 60% περίπου των αιωρουμένων σωματιδίων στο Θριάσιο Πεδίο έχουν μέγεθος μικρότερο από 3μm , ενώ το 80% μικρότερο από 10μm (λόγω του μικρού μεγέθους, ένα μέρος των σωματιδίων φτάνει μέχρι τους πνεύμονες , μεταφέροντας εκεί διάφορα επιβλαβή για την υγεία συστατικά).

Ο μόλυβδος των αιωρουμένων σωματιδίων στο Θριάσιο Πεδίο βρίσκεται μεν σε σχετικά υψηλές συγκεντρώσεις, αλλά πολύ πιο κάτω από το όριο της Ελληνικής και Κοινοτικής Νομοθεσίας καθώς και από τις τιμές που εμφανίζονται στην Αθήνα. Επίσης φαίνεται ότι ο μόλυβδος από το 1993 και μετά παρουσιάζει μείωση , γεγονός που μπορεί να αποδοθεί στην κυκλοφορία πολλών καταλυτικών αυτοκινήτων (αμόλυβδη βενζίνη) . Η διαφορά ανάμεσα στον Ασπρόπυργο και την Ελευσίνα είναι σημαντική και οφείλεται στη μεγαλύτερη συμμετοχή των βιομηχανικών εκπομπών μολύβδου στη διαμόρφωση των συγκεντρώσεων στον Ασπρόπυργο.

 Οι κυριότερες πηγές ρύπανσης του Κόλπου Ελευσίνας σήμερα είναι:

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αργή μεν αλλά αισθητή βελτίωση στον Κόλπο Ελευσίνας. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι μειώθηκαν σε όλον τον κόλπο (με εξαίρεση τις θέσεις Α2, Α5) τα φωσφορικά, το ανόργανο άζωτο (νιτρικά , νιτρώδη και αμμωνία), το BOD5 και το COD. Επίσης αυξήθηκε η διαφάνεια.

Συνέπεια της βελτίωσης είναι το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί οι ποσότητες και τα είδη των αλιευμάτων στον ευρύτερο Κόλπο Ελευσίνας (π.χ. αλιεύονται μπαρμπούνια, κουτσομούρες κ.λ.π.). Επίσης από το 1993 δεν έχουν αναφερθεί περιστατικά ομαδικών θανάτων ψαριών.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει για τη μικροβιολογική ποιότητα των νερών στην Παραλία Ελευσίνας (Πλαζ). Τα τελευταία χρόνια ικανοποιούνται και το επιτρεπτό αλλά και το επιθυμητό όριο της νομοθεσίας. Το ίδιο συμβαίνει και στην περιοχή Νέας Περάμου και Λουτροπύργου. Επίσης και οι οπτικά εκτιμούμενες παράμετροι δείχνουν μια καλή εικόνα, με εξαίρεση την Παραλία Ασπροπύργου. Οι μετρήσεις που κάνει το Γ.Ε.Ρ.Π.ΠΕ. στην Παραλία Ασπροπύργου για τη μικροβιολογική ποιότητα των νερών, δείχνουν ότι από την άποψη αυτή δεν υπάρχει πρόβλημα. Όμως απαιτείται συστηματικός καθαρισμός της ακτής (υπάρχουν αρκετά σκουπίδια, που δημιουργούν άσχημη εικόνα).

[ Aπό το 1992 μέχρι το 1996 η σχετική απόφαση του Υπουργείου Υγείας απαγόρευε την κολύμβηση σε όλη την περιοχή Ελευσίνας , με εξαίρεση την πλαζ Ελευσίνας - κέντρο Φονιάς. Από το 1997 μέχρι και το 2002 στην ίδια περιοχή απαγορευόταν η κολύμβηση , χωρίς να έχει αλλάξει κάτι προς το χειρότερο. Από το 2003 και πάλι δεν υπάρχει απαγόρευση κολύμβησης στην παραλία Ελευσίνας, πράγμα που δείχνει ότι και το Υπουργείο αναγνωρίζει τη συντελεσθείσα βελτίωση.]

(1980 : 45 , 1982 : 435, 1993 : 33, 1994 : 37, 1995 : 60, 1996 : 67, 1998 : 144 : 1999 : 123, 2000: 94, 2001: 63)

Ο Κόλπος της Ελευσίνας όμως παραμένει σοβαρά ρυπασμένος και ευτροφικός . Τους καλοκαιρινούς μήνες παρουσιάζεται η στρωμάτωση των νερών και το διαλυμένο οξυγόνο κάτω από τα 20m μειώνεται σημαντικά , οπότε γίνονται δύσκολες οι συνθήκες σε τέτοια βάθη για τη ζωή των ψαριών (παλιότερα σε τέτοια βάθη το διαλυμένο οξυγόνο πλησίαζε το μηδέν). Χαρακτηριστική είναι η περιοχή Ευταξίας (βάθος 33m), όπου στο βυθό το καλοκαίρι εμφανίζονται μεγάλες συγκεντρώσεις αμμωνίας (από έλλειψη οξυγόνου). Ο ευτροφισμός εκδηλώνεται ιδιαίτερα στις περιοχές Ασπροπύργου και Νέας Περάμου. Το πρόβλημα εξακολουθεί να υπάρχει έντονο στο βυθό, όπου η βελτίωση είναι δύσκολη. Τα ιζήματα του βυθού παρουσιάζουν μεγάλες συγκεντρώσεις σε οργανικό άνθρακα (C_οργ), φωσφόρο, άζωτο, βαριά μέταλλα και λάδια. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων εμφανίζονται μπροστά στα δυο Ναυπηγεία (Ελευσίνας και Σκαραμαγκά) , του χρωμίου ειδικότερα στις εκβολές του Ρέματος Αγίου Γεωργίου (βυρσοδεψεία) και των λαδιών μπροστά στα δυο Διυλιστήρια. Γενικότερα στις ακτές παρατηρούνται οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις μετάλλων στα αιωρούμενα σωματίδια αλλά και διαλυμένων μετάλλων καθώς και μετάλλων στα ιζήματα .

Όσον αφορά τα λάδια, πρέπει να τονιστεί ότι η χρήση, μέχρι πρόσφατα, χημικών διασκορπιστικών για την καταπολέμηση των πετρελαιοκηλίδων, είχε σαν αποτέλεσμα να καλυφθεί ο βυθός με έναν υμένα λαδιού σε όλη την έκταση του Κόλπου Ελευσίνας. Τα μέγιστα των συγκεντρώσεων παρουσιάζονται μπροστά στα δυο διυλιστήρια (ΕΛ.Δ.Α & ΠΕΤΡΟΛΑ) και στα ναυπηγεία Ελευσίνας.

Στις εκβολές του Ρέματος Αγ.Γεωργίου παρατηρούνται επίσης οι μικρότερες τιμές διαφάνειας (0,5-1,0m στις εκβολές του ρέματος και 4-7m στον υπόλοιπο Κόλπο) και οι μεγαλύτερες τιμές αιωρούμενης ύλης.

Αξίζει να σημειωθεί η, κατά το παρελθόν, ρύπανση της λίμνης Κουμουνδούρου με πετρελαιοειδή από τις διαρροές των δεξαμενών των ΕΛ.Δ.Α.και της παρακείμενης στρατιωτικής μονάδας. Στη συνέχεια η λίμνη αποτελούσε πηγή ρύπανσης της θάλασσας. Τον τελευταίο καιρό η κατάσταση στη λίμνη έχει βελτιωθεί.

 Από τις μετρήσεις που έχουμε πραγματοποιήσει στη θαλάσσια περιοχή Νέας Περάμου (τρεις σειρές μετρήσεων) προκύπτει ότι η κατάσταση εκεί είναι σαφώς καλύτερη από αυτή στον Κόλπο Ελευσίνας. Ιδιαίτερο πρόβλημα της Νέας Περάμου ήταν μέχρι το 2002 ο έντονος ευτροφισμός, συνέπεια του οποίου ήταν η δυσοσμία που εμφανίζονταν τους καλοκαιρινούς μήνες από την αποσύνθεση των φυκιών. Από το 2003 παρατηρείται θεαματική μείωση του ευτροφισμού, με άμεσο αποτέλεσμα την πολύ μικρότερη ανάπτυξη των φυκιών και κατά συνέπεια την απουσία δυσοσμίας στις παραλίες. Εντυπωσιακή είναι η βελτίωση στην περιοχή της Νέας Περάμου.

Πιστεύουμε πάντως ότι η κατάσταση στον Κόλπο Ελευσίνας στα επόμενα χρόνια θα βελτιωθεί ακόμα περισσότερο , με την προϋπόθεση ότι θα λειτουργεί σωστά το κέντρο επεξεργασίας λυμάτων στην Ψυττάλεια, θα ελέγχονται οι βιομηχανίες για τα απόβλητά τους και θα εκλείψουν ατυχήματα σε πλοία, που οδηγούν σε διαρροές πετρελαιοειδών.

Όσον αφορά τα βυρσοδεψεία που λειτουργούν στον Ασπρόπυργο, η πολιτεία είχε υποσχεθεί (Ιούνιος 1996) ότι σύντομα θα αποφασιζόταν ο χώρος μετεγκατάστασής τους. Στο χώρο αυτό θα γίνεται επεξεργασία των αποβλήτων ώστε να μη ρυπαίνουν τον οποιοδήποτε αποδέκτη. Μέχρι σήμερα όμως δεν έχει βρεθεί χώρος μετεγκατάστασης. Πάντως αυτά που παραμένουν σε λειτουργία υπολειτουργούν.

Η βιομηχανία ρυπαίνει το έδαφος και υπέδαφος με βαριά και τοξικά μέταλλα , με οργανικές τοξικές ουσίες και με πετρελαιοειδή.

Στους υπόλοιπους 14 χώρους αποθήκευσης πετρελαιοειδών που υπάρχουν στο Θριάσιο Πεδίο , αν και δεν έχουν γίνει μετρήσεις, είναι βέβαιο ότι θα επικρατεί παρόμοια κατάσταση.

Η χωματερή Άνω Λιοσίων απέχει 6Km από τη θάλασσα, 4,5Km από το κέντρο του Ασπροπύργου και 1Km από τα Νεόκτιστα Ασπροπύργου. Στη χωματερή διατίθενται σήμερα περισσότερα από 1 εκατ. τόνοι αστικών απορριμμάτων το χρόνο. Διατίθενται επίσης 23.000 τόνοι στερεά βιομηχανικά απόβλητα το χρόνο εκ των οποίων οι 4.500 τόνοι είναι τοξικά , οι 8.500 τόνοι πετρελαιοειδή και οι υπόλοιποι 10.000 τόνοι μη τοξικά. Συνέπειες της λειτουργίας της χωματερής είναι οι παρακάτω :

Η κατανάλωση νερού ετησίως από γεωτρήσεις για τις ανάγκες της βιομηχανίας και της γεωργίας ανέρχεται σε 2 και 10 εκατ. m³ αντίστοιχα.

Αναλύσεις σε πάνω από 45 πηγάδια και γεωτρήσεις έδειξαν ότι υπάρχουν 3 διαταραχές στην ομαλή κατανομή των φυσικοχημικών παραμέτρων. Η μία Β της Ελευσίνας , η δεύτερη Δ του Ασπροπύργου και η τρίτη στην περιοχή της Βιοχαρτικής. Στις δύο πρώτες υπάρχουν εκτεταμένες γεωργικές καλλιέργειες και στην τρίτη βιομηχανική δραστηριότητα.

 Τέλος πρέπει να επισημάνουμε τις πολύ σοβαρές καταστροφές που κατά καιρούς έχουν συμβεί στο Θριάσιο Πεδίο λόγω έλλειψης αντιπλημμυρικών έργων και προστασίας.